Vlaanderen:

• Zelfstandig wonen met een handicap

• Homepage | Wonen in Brussel

• Huisvesting | Belgium.be

• In Vlaanderen werden sociale huisvestingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren samengevoegd in woonmaatschappijen.

  • Door het tekort aan sociale huisvesting is het mogelijk dat je lang op de wachtlijst staat. 10 jaar is geen uitzondering. Informeer wat de situatie is in jouw buurt. Overweeg of het zinvol is om je al in te schrijven, zodat, wanneer je er klaar voor bent om alleen te gaan wonen, de wachttijd al een deel voorbij is.

• Huren met aankoopoptie

• Rechten als huurder: huurdersbond/VIVAS/huurdersplatform: Vlaanderen

• Sommige zorgaanbieders bieden ook een verscheidenheid aan woongelegenheden te huur aan of hebben kennis over mogelijkheden/contacten in hun buurt, zie ‘Wonen via een voorziening’

• Assistentiewoning: bij erkende assistentiewoningen mag 25 procent van de wooneenheden ook gebruikt worden voor mensen jonger dan 65 jaar. Assistentiewoningen zijn te koop en te huur.
  Let op: Bij assistentiewoningen is er naast de standaard woonkosten (huur, aankoop, mede-eigenaarkosten), ook nog een service-kost. Die moet je ook betalen wanneer je geen gebruik maakt van de dienstverlening.
  Serviceflat: moet niet voldoen aan wettelijke minimumvereisten, een erkende assistentiewoning wel

  • Commerciële assistentiewoningen: My Senior, Woonzorgweb

Brussel:

In Brussel opereren sociale huisvestingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren nog steeds los van elkaar.

• Homepage | Wonen in Brussel

• Sociale woningen | Brussels Hoofdstedelijk Gewest (be.brussels)

• Brusselse gewestelijke huisvestingsmaatschappij (BGHM)

• Sociale verhuurkantoren (SVK) in Brussel

• Rechten als huurder in Brussel

• Grondregie van de Stad Brussel en OCMW van de Stad Brussel hebben een aanzienlijk patrimonium te huur voor niet-sociale verhuur (prijzen zijn lager dan de markt, er zijn toekenningscriteria aangaande inkomen)

• Assistentiewoningen in Brussel

Vlaanderen en Brussel:

• Huisvesting | Belgium.be

• De sociale huisvestingsmaatschappijen | Belgium.be

• De Woonzorglijn: voor een klacht over een woonzorgcentrum, een centrum voor kortverblijf, een centrum voor dagverzorging, een groep van assistentiewoningen of een centrum voor herstelverblijf

Het eigendom kan liggen in de hand van de persoon met zorgnood maar ook bv. van de ouders/naaste van de persoon met zorgnood, …

• Zelfstandig wonen met een handicap

• Homepage | Wonen in Brussel

• Huisvesting | Belgium.be

• Zorgwonen: 1 of 2 personen kunnen zorgwonen (bijwonen) in een eengezinswoning en fiscaal aparte domicilies hebben waardoor de inkomens niet samengeteld worden.

  • Aandachtspunten:

    • Fysische verhuisbeweging noodzakelijk

    • Er zijn geen verbouwingen nodig. Wil je toch aanpassingen doen, hou er dan rekening mee dat voor sommige zaken een vergunning nodig is - zie je gemeente.

    • via melding bij het woonloket van je gemeente (zorgwonen bestaat niet in Brussel)

    • Bij een mobiele unit in de tuin is het zorgwonen tijdelijk: voor 3 jaar, verlenging mogelijk tot 6 jaar

    • Zorgwonen in het bestaande (bij-)gebouw kan zolang als de zorgsituatie duurt.

• Aankoop van een sociale woning of bouwgrond bij een woonmaatschappij | Vlaanderen.be

• Assistentiewoning: bij erkende assistentiewoningen mag 25 procent van de wooneenheden ook gebruikt worden voor mensen jonger dan 65 jaar. Assistentiewoningen zijn te koop en te huur.
  Let op: Bij assistentiewoningen is er naast de standaard woonkosten (huur, aankoop, mede-eigenaarkosten), ook nog een service-kost. Die moet je ook betalen wanneer je geen gebruik maakt van de dienstverlening.
  Serviceflat: moet niet voldoen aan wettelijke minimumvereisten, een erkende assistentiewoning wel

  • Assistentiewoningen in Brussel:

    • Home-Info: informatie en advies; alle gegevens van woonzorgcentra, rust- en verzorgingstehuizen, assistentiewoningen, dagverzorgingscentra en dagcentra, kortverblijf, nachtopvang, in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

    • Commerciële assistentiewoningen: My Senior, Woonzorgweb

• Sociale lening | Belgium.be

• Huren met aankoopoptie

• Wonen - Notaris.be

• Successieplanning - Notaris.be

  Mogelijkheden om het eigenaarschap via successieplanning te realiseren: bv. bloot eigendom/vruchtgebruik, aan- of verkoop op lijfrente, stichting.

• Renovatie/aanpassingen aan woningen: zie financiën wonen

• Brussels Woningfonds biedt koopwoningen aan: Woning kopen | Woningfonds Brussel

Dit is een model tussen koop en huur: via een eigen inbreng word je coöperant en kun je een woning huren (aan kostprijs). Dit is momenteel in volle ontwikkeling en er zijn een aantal wooncoöperatieven operationeel in Vlaanderen en Brussel.

Meer info zie: wooncoöperaties in Vlaanderen – Coöperatief Wonen (cooperatiefwonen.be)

Op deze website vind je ook verschillende voorbeelden van wooninitiatieven voor personen met een beperking, vb. vzw’s Honk, Bindkracht, De Kompanie, De Boomgaard

• Wooncoop (Vlaanderen) is een burgercoöperatieve. Ze koopt bouwgronden en renovatiepanden met de financiële inbreng van bewoners-coöperanten en externe investeerders. Daarna maakt de coöperatie de panden klaar voor verhuur en onderhoudt ze de projecten tijdens de bewoning.

• Netwerk Coöperatief Wonen (NCW) is een sociale vastgoedcoöperatieve in Vlaanderen (Antwerpen)

• Cohousing-projecten: een geheel van zelfstandige wooneenheden met daarnaast gemeenschappelijke ruimtes/gebouwen; aparte domicilies.

  • vraaggestuurde cohousing-projecten: Cohousingprojects, Gemeengoed

  • bouwpromotor van cohousing-projecten: Heem

• Fair Ground en Livingstones zijn sociale vastgoedcoöperatieven in Brussel

• Wooncoöperaties in Brussel

• Het Community Land Trust model: bewoners kopen de woning, niet de grond

  • In Europa: European Community Land Trust Network (clteurope.org)

  • In Brussel: Community Land Trust Bruxelles-Brussel (CLTB) gefinancierd door CERA met als doel coöperatief wonen in Brussel uit te rollen.

  • In Leuven: Betaalbaar Wonen | Community Land Trust Leuven | Leuven (vangrondlos.be)

  • In Gent: CLT Gent

• Inclusie Invest: een coöperatieve vennootschap die op maat van de initiatiefnemers vastgoedprojecten voor mensen met een zorgvraag bouwt, financiert en beheert. Bewoners besteden maximaal 30% van hun inkomen aan de huur van hun woning. De vennootschap kan deel van de zorg voor de infrastructuur op zich nemen tijdens zowel bouw- als verhuurfase.

• Koning Boudewijnstichting: giften inzamelen voor een project; vb. project voor mensen met mentale handicap: Grote wonderen doen voor kleine projecten | Koning Boudewijnstichting (kbs-frb.be)

De regie ligt sterk bij de voorziening.

Opmerking: het aanbod van voorzieningen is heel verscheiden:

• studio, appartement, huis, zorgcomplex, …

• alleen wonen, cohousen, leefgroep-wonen, living apart together, …

• op het platteland, in de stad, variaties in mobiscores, …

• op de site van een voorziening, in een gewone straat, in een cohousing, …

• …

Een overzicht van wat specifiek mogelijk is, is vaak niet zichtbaar via de websites van organisaties. Je neemt best contact op om meer te weten te komen. Een VAPH-voorziening kun je vinden via de website van Zorgwijs.

Wanneer je woont in een VAPH-voorziening, kun je gedomicilieerd blijven bij je ouders.

De woonkost die je bij een voorziening betaalt, is anders naargelang je een persoonsvolgend budget hebt of niet. Wie een PVB heeft, betaalt woon- en leefgeld. Wie ondersteuning krijgt via RTH betaalt een eigen bijdrage. Een eigen bijdrage is geplafonneerd – zie VAPH, de woon- en leefkost niet. Die laatste is in principe wel onderhandelbaar.

• Via persoonsvolgend budget (PVB), zoekterm ‘woonondersteuning’ of ‘kortverblijf’

• Via rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH), zoekterm ‘verblijf’
  max. 61 nachten per kalenderjaar als je alle RTH-punten voor verblijf inzet

De woning waarin de voorziening ondersteuning aanbiedt, is niet noodzakelijk eigendom van de voorziening. Ze kan ook in handen zijn van een privé-eigenaar, sociale huisvesting, een andere sociale ondernemer, …

Vooraleer een contract te ondertekenen voor wonen en/of ondersteuning, is het belangrijk om na te gaan of je wel alle vrijheid behoudt om zorg ook bij andere aanbieders in te kopen, of je in de woning kan blijven wonen wanneer je geen zorg meer afneemt bij de voorziening, enz.

Voor meer info rond het financiële luik (vb. voucher vs. cash) zie Financiën wonen

Voor alle partijen kan het handig zijn om eens afstand te nemen, tot rust te komen, nieuwe ervaringen op te doen of een bepaalde oplossing uit te testen voordat men definitieve knopen doorhakt.
Er zijn een aantal mogelijkheden voor tijdelijk of afwisselend wonen:

• Op kot gaan
  Dat is afwisselend ‘thuis’ en elders wonen, vb. in het weekend en in vakanties bij ouders of andere naasten, in de week op een eigen plek. Het hoeft dus niet noodzakelijk gepaard te gaan met studeren.

  Studentenwoning: domiciliëring is niet mogelijk.
  Soms biedt een universiteit of hogeschool inclusief ‘op kot’ gaan, vb. Omkaderd wonen
  

• Studiotraining: aanbod door voorzieningen om te oefenen in zelfstandig wonen, o.a. Multifunctionele Centra (MFC) voor minderjarigen bieden dit aan.

• Mobiele unit in de tuin
  Kan tijdelijk via zorgwonen

• Pleegzorg in allerlei varianten

  • gezinsondersteunende pleegzorg: een weekend per maand of af en toe een week in de vakantie; kan ook afwisselend verblijf voor meerdere korte periodes zijn 

  • crisispleegzorg: er wordt onmiddellijk een gezin gezocht, liefst zelfde dag nog  

  • Kortdurende pleegzorg: perspectiefzoekende

  • Langdurige pleegzorg: perspectiefbiedende, langer dan een jaar in een gezin wonen 

  • behandelingspleegzorg: met extra training of behandeling 

• Samen op eigen benen | Gaston (welkombijgaston.be)
  woonvormen voor volwassenen met een beperking of psychiatrische problematiek: op zichzelf, in cohousing (doorstroomhuizen in Leuven en Brussel) of bij een gastgezin - in Brussel, Halle-Vilvoorde, Leuven & Tienen.
  De doorstroomhuizen: in leeftijd beperkt (twintigers), voor max. 2 jaar, beperkte ondersteuning 

• Respijtzorg
  korte opvang van de persoon met beperking; biedt respijt voor de mantelzorger(s). Er is een groot gebrek aan mogelijkheden voor respijtzorg.

• Op vakantie of op kamp gaan.
  Zie: ‘vakantie en vrije tijd’.

• Hotels en vakantieverblijven met een zorgaanbod
  Zie ‘vakantie en vrije tijd’